MIS

 

چکیده
در این مقاله چارچوبی برای دسته بندی سیستم های اطلاعات ارائه می شود.تعریف سیستم اطلاعات. اطلاعات نوع شناسی بنا شده از سیستم های اطلاعات، دسته بندی اطلاعات براساس پشتیبانی ارائه شده ،دسته بندی سیستم های اطلاعاتی براساس محتوای اطلاعات،دسته بندی سیستم های اطلاعات براساس حوزه- تقسیم بندی سیستم های اطلاعات بر اساس روش پیاده سازی ، نوع شناسی سیستم های اطلاعات سازمانی، دسته بندی سیستم های اطلاعات بر اساس سطح سازمانی، دسته بندی سیستم های اطلاعات سازمانی براساس حوزه وظیفه ای ، دسته بندی سیستم های اطلاعات براساس فعالیت پشتیبانی شده رئوس مطالب این مقاله را تشکیل می دهند.

کلید واژه : طبفه بندی سیستم های اطلاعات، دسته بندی اطلاعات، انواع سیستم اطلاعات

1-مقدمه
اگرموضوع مطاله شما سیستم های اطلاعات است، سیستم های اطلاعات را تحلیل و طراحی می کند یا قصد دارید سیستم اطلاعات مناسبی برای سازمان خود خریداری کنید یا سفارش تهیه آن را بدهید،داشتن یک دید سیستماتیک از انواع مختلف سیستم های اطلاعات ، برای درک بهتر حوزه نیازمند سیستم اطلاعات و انتخاب سیستم اطلاعات مناسب خیلی مفید خواهد بود. متأسفانه،هیچ نوع شناسی جامع و در عین حال ساده و قابل فهم از سیستم های اطلاعات وجود ندارد.هدف این مقاله ارائه یک نوع شناسی از سیستم های اطلاعات است.

2-تعریف سیستم های اطلاعات
تعاریف متعددی از سیستم اطلاعات در رشته هایی مانند مدیریت،علوم کامپیوتری ،مهندسی نرم افزار،و علوم کتابداری واطلاع رسانی ارائه شده است. تعریف آمده در واژه نامه انجمن کتابداری آمریکا(یانگ-1 1983) تعریفی جامع از سیستم های اطلاعات است که در این مقاله استقاده می شود:
« یک سیستم کامل طراحی شده برای تولید، جمع آوری ،سازماندهی (پردازش)، ذخیره ، بازیابی و اشاعه اطلاعات در یک مؤسسه ،سازمان یا هر حوزه تعریف شده دیگر از جا معه ».
براساس این تعریف ،سیستم های اطلاعات محدود به سازمان ها نمی شوند و می توانند در محدوده ای وسیع تر از سازمان،به عنوان مثال یک شهر نیز موضوعیت یابند.

3-نوع شناسی بنا شده از سیستم های اطلاعات
در این نوع شناسی،سیستم های اطلاعات بر اساس وجوه زیر دسته بندی می شوند:
• پشتیبانی ارائه شده توسط سیستم های اطلاعات؛
• محتوای اطلاعات پردازش شده در سیستم های اطلاعات؛
• حوزه سیستم های اطلاعات؛
• روش پیادهسازی سیستم های اطلاعات

3-1-دسته بندی سیستم های اطلاعات بر اساس پشتیبانی ارائه شده

عموما سیستم های اطلاعات به عنوان ابزاری برای پشتیبانی های زیر توسعه می یابند؛
• پشتیبانی اطلاعات؛ ارائه پشتیبانی برای دریافت ،ذخیره، فیلتر و ردیابی کردن اطلاعات.
• پشتیبانی تصمیم گیری؛استفاده از اطلاعات برای پشتیبانی هوشمند برای رسیدن به تصمیماتی در خصوص مسائل نیمه ساخت یافته یا ساخت نیافته.
• پشتیبانی ارتباطی ؛ ارائه پشتیبانی برای به اشتراک گذاشتن یا تبادل اطلاعات بین کاربران(منتزاس2 1995).
سیستم های اطلاعات معمولا یکی از پشتیبانی های فوق را ارائه می کنند اما ممکن است که یک سیستم اطلاعات خاص بیش از یکی از پشتیبانی های فوق را ارائه نماید.

3-2-دسته بندی سیستم های اطلاعات بر اساس محتوای اطلاعات

سیستم های اطلاعات با توجه به محتوای اطلاعات پردازش شده می توانند در قالب دسته های زیر تفکیک شوند:
• سیستم های اطلاعات وظیفه محور: این سیستم ها برای پردازش اطلاعات تبادلات ،عملیات و عملکرد سیستم بکار می روند. این سیستم ها برای کمک به کاربران در اجرای کارها و وظایفسان طراحی می شوند.
• سیستم های اطلاعات موضوع محور: این نوع سیستم های اطلاعات یک موضوع توسعه می یابند و انواع مشخصی از اطلاعات آن موضوع را به کاربران ارائه می کنند (الگندی 3 2003 ).

3-3-دسته بندی سیستم های اطلاعات بر اساس حوزه

منشأ سیستم های اطلاعات سازمان بوده اند اما حوزه عمل آنها به سطوح بین سازمانی و جامعه نیز گسترش یافته است. به خاطر مشخصه های متفاوت این حوزه ها ، اصول و روش های متفاوتی هنگام توسعه سیستم های اطلاعات در این حوزه ها باید در نظر گرفته شود.بنابراین در نوع شناسی ارائه شده در اینکه ، سطوح زیر در نظر گرفته می شوند:
• سازمانی

• بین سازمانی

• اجتماعی

3-4-تقسیم بندی سیستم های اطلاعات بر اساس روش پیاده سازی

براساس رویکردهای توسعه و فناوری های سیستم های اطلاعات، پیاده سازی می تواند در وجوه زیر در نظر گرفته شود:

• رسمیت: سیستم های اطلاعات رسمی در مفابل غیر رسمی . سیستم های اطلاعات رسمی براساس رویه های طراحی شده برای آنها عمل می کنند. سیستم های اطلاعات غیر رسمی هیچ گونه رویه طراحی شده ندارند و بر اساس ارتباط کاربران و الگوهای پیچیده رفتاری عمل می کنند.


• ماشینی بودن : سیستم های اطلاعات دستی در مقابل رایانه ای. سیستم های اطلاعات رایانه ای ،سیستم هایی هستند که فناوری رایانه را برای انجام همه یا بخشی از کارهای در نطر گرفته شده بکار می گیرند.

• ذخیره داده ها: سیستم های اطلاعات دارای پایگاه داده ها در مقابل بدون پایگاه داده ها. سیستم های دارای پایگاه داده ها یک سیستم مدیریت پایگاه را برای ذخیره و مدیریت داده هاا بکار می گیرند. این سیستم ها مبتنی بر یک مدل داده ها هستند. سیستم های اطلاعات بدون پایگاه داده ها شامل سیستمی از پرونده ها و مجموعه مستندات هستند . این سیستم ها معمولا مبتنی بر یک مدل استاندارد نیستند و معمولا زبان جستجو نداند.

• معماری: یک رایانه شخصی مستقل در مقابل یک سیستم اطلاعات توزیع شده یا شبکه ای.

• روش پردازش: گسسته 4 در مقایل پیوسته 5 یا تعاملی؛ پردازش دسته ای 6 در مقابل پردازش در زمان حقیقی7.

این دسته بندی اگرچه دید سودمندی از پیاده سازی سیستم های اطلاعات ارائه می کند اما به میزان سه دسته بندی اول اهمیت ندارند زیرا امروزه بیشتر سیستم های اطلاعات ،رسمی ، رایانه ای ، دارای پایگاه اطلاعات ، شبکه ای ، پیوسته و در زمان حقیقی هستند.

3-5- نوع شناسی سیستم های اطلاعات سازمانی

سیستم های اطلاعات سازمانی شامل چند نوع سیستم اطلاعات متفاوت در حوزه سازمان هستند که تمام آنها وظیفه محورند . این سیستم های اطلاعات را می توان بر اساس موارد زیر دسته بندی کرد :
• سطح سازمانی

• حوزه وظیفه ای

• فعالیت پشتیبانی شده

3-5-1 دسته بندی سیستم های اطلاعات سازمانی براساس سطح سازمانی

نیروی انسانی یک سازمان در حوزه و سطوح متفاوت از حملیات و مسئولیت کار می کنند ، عهده دار وطایف متفاوتی هستند و سیستم های اطلاعات سازمانی زیر می توانند در دسته بندی سیستم های اطلاعات سازمانی استفاده شوند :


• سطح اداری: کارمندان اداری دسته بزرگی از کارمندان را تشکیل می دهند که مدیران را در تمام سطوح پشتیبانی می کنند. بین این کارمندان ، آنهایی که اطلاعات را استفاده و پردازش می کنند یا اشاعه می دهند داده ورزان 8 خوانده می شوند. داده ورزان شامل دفتر داران و منشی ها و پرونده های الکترونیک کار می کنند.


• سطح عملیاتی: مدیران عملیاتی یا خط مقدم با عملیات روزانه سازمان درگیرند، تصمیم های معمول و مشخصی را اتخاذ می کنند و با فعالیت هایی مانند برنامه ریزی کوتاه مدت ، سازماندهی و کنترل درگیرند.

• سطح دانش ورزی9 : این دسته به عنوان مشاوران و معاونان مدیریت میانی و عالی ایفای نقش می کنند و اغلب متخصصان موضوعی هستند. خیلی از این متخصصان به عنوان دانش ورزی 10 دسته بندی می شوند ، افرادی که به عنوان بخشی از کارشان ، اطلاعات و دانش تولید می کنند و در سازمان بکار می گیرند.

• سطح تاکتیکی: مدیران میانی که با برنامه ریزی کوتاه مدت یا میان مدت ، سازماندهی و کنترل سروکار دارند.

• سطح استراتژیک: مدیران عالی یا استراتزیک که تصمیماتی اتخاذ می کنند که مربوط به شرایطی است که می تواند جهت و سمت و سوی سازمان را تغییر دهد.

سیستم های اطلاعات استفاده شده در هر یک از این سطوح ، ویژیگی ها و کاربردهای خاص خود را دارد و قابل استفاده در سطح مربوطه می باشد.

3-5-2- دسته بندی سیستم های اطلاعات بر اساس حوزه وظیفه ای

سیستم های اطلاعات می توانند در وظایف مختلف یک سازمان بکار گرفته شوند. سیستم های اطلاعات استفاده شده در هر حوزه وظیفه ای دارای مشخصه های مشترکی هستند بطوری که می توانند بر اساس حوزه وظیفه ای دسته بندی شوند .
هر سازمان دارای دو خوزه وظیفه ای عمده است: صف و ستاد ، وظایف صف آنهایی هستند که اهداف اصلی سازمان را تأمین می کنند. وظایف صف پشتیباتی می کنند. حوزه های وظیفه ای صف سازمانها متفاوت از یکدیگرند، اما تمام سازمان ها دارای نوعی از وظیفه مربوط به حسابداری، مالی، فروش و بازاریابی ، و منابع انسانی به عنوان حوزه های وطیفه ای ستادی از اصول و فنون مشترکی فبعیت می کنند که از سیستم های اطلاعات در دیگر حوزه ها متفاوتند.

3-5-3- دسته بندی سیستم های اطلاعات براساس فعلیت پشتیبانی شده

بیشتر منابع علمی در خصوص سیستم های اطلاعات ، سیستم های اطلاعات سازمانی را بر اساس نوع فعالیت مورد پشتیبانی دسته بندی می کنند. موارد زیر انواع کلی سیستم های اطلاعات هستند که پشتیبانی مشخصی در سازمان ارائه میکنند:

• مبادلات 11: سیسلم های اطلاعات که از طریق رویه ها و پردازش اطلاعات بر فعالیت های روزانه و تبادلات سازمان کتنرل عملیاتی اعمال می کنند.

• سیستم های اطلاعات مدیریت12: نوعی از سیستم اطلاعات رایانه ای که معمولا داده های داخل سازمان را از سیستم های پردازش مبادلات گرفته و خلاصه سازی معناداری از آنها را در قالب گزارش های مدیریت در یک سازمان ارائه می کنند.

• سیستم های اطلاعات اجرایی13: سیستم های اطلاعاتی مدیریت طراحی شده برای جمع آوری ، تحلیل و خلاصه سازی اطلاعات سازمانی داخلی و خارجی کلیدی به منظور کمک به مدیران ارشد و تصمیم گیران.

• سیستم های پشتیبان تصمیم گیری 14: نوعی از سیستم اطلاعات رایانه ای که در تصمیم گیری در خصوص تصمیم هایی که نیازمند مدلسازی، فرمولبندی ، محاسبات ، مقایسات ، و انتخاب بهترین یا نمایش پیامدهای محتمل برخی از اقدامات هستند به مدیران کمک می کنند.

• سیستم های پشتیبان اجرایی15: معمولا به سیستمی گفته می شود که مجموعه ای از قابلیت های وسیع تر از سیستم های اطلاعات اجرایی شامل پشتیبانی برای ارتباطات الکترونیک (به عنوان مثال پست الکترونیک ، کنفرانس رایانه ای و واژه پرداز)، قابلیت های تحلیل داده ها ( به عنوان مثال صفحه گسترده ، زبان جستجو ،. . . ) و ابزار سازماندهی و برنامه ریزی ( به عنوان تقویم الکترونیک و . . . ) دارد. بنابراین سیستم های پشتیبان اجرایی دارای ویژگی هایی برای پشتیبانی های اطلاعاتی و ارتباطی علاوه بر پشتیبانی تصمیم گیری است .

• سیستم های خبره 16: نوعی از سیستم اطلاعات رایانه ای که اطلاعاتی راجع به دانش یا مهارت یک فرد خبره جمع آوری می کند و مانند او نتایج مورد نظر را ارائه می نماید.

• سیستم های اتوماسیون اداری17: سیستم ها رایانه ای که برای انجام خیلی از وظایف اداری معمول مانند حروفچینی ، صورتحساب تهیه کردن و نقل و انتقالات مستندات استفاده می شوند.

• سیستم های دانش ورزی18: در تولید و بکار گیری دانش جدید در سازمان به دانش ورزی ماهر کمک می کنند. سیستم های طراحی با استفاده از رایانه که توسط طراحان محصول استفاده می شود نه تنها به آنها اجازه می دهد کگه به سادگی تغییرات مورد نطر را بدون دوباره رسم کردن شکل ها اعمال کنند بلکه آنها را قادر می سازد که محصول را بدون ساخت نمونه های فیزیکی تست کنند.
 

منبع:-Elgendy,H.2003;Development and implementation of planning information systems in collaborative spatial planning processes. http://www.ubka.uni-karlsruhe.de/cgi-bin/psview? Document=/2003/bau-geo/8&search=/2003/bau-geo/8
-Mantzas.G,1995-functional taxonomy of computer based information system , international jounal of information management 14(06)397-410

از سپیره فردا

آسمان دلم امشب آبی است

نفسم تازه و گرم.

در درون دل من غوغایی است

دیدگانم به سپیده است

به فردای دگر.

گویی امشب گیسوی نقره ای ماه قشنگ

همه بر بام دلم می ریزد

گویی امشب صور افلاکی همه با میل دلم می چرخد

همه گویندبهوش

همه گویند که فردا سبز است

روزی دگر است

مردمان گوش کنید

قلب من یک طرفه است و پر است از امید

روی آن این واژه است

که جز او در آن نیست

اخبار جنایی

با سلام خدمت همه دوستان و غیبت طولانی مدتم(البته من ادعایی بر موعود بودن ندارم!)

به دلیل پیچیدگی اوضاع و بالبشور شدن کارها و تعدد برنامه ها و شومی چرخش ستارگان و البته مهمتر از همه اینها استکبار جهانی(آمریکای جنایت کار عزیز!)مدتی نتونستم حتی در خانه باشم چه برسه پای کامپیوتر چه برسه پای اینترنت ودیگه فکر نمیکنم برسه به وبلاگ!

دیگه اینه دیگه هر کی هندونه می خوره پای لرزش هم میشینه! البته بنده  باید با نوکیا قرار داد ببندم! چون  این حجم کار منو برده رو ویبره! البته فکر کنم اون خربزه بود ولی چون میوه بی تربیتیه مثل داروخونه از نمونه مشابه سود جستم!اخه خدا رو خوش میاد در ان واحد دو تا فحش به ادم بدن!

ستاره قطبی در مقابل اهداف من مثل مشهد- شاندیزه به همین علت باید بگم در علم مدیریت بگردن دنباله یه چیزی دورتر!بگذریم عید که پام عمل نشد ولی تموم عید رو خونه بودم مشهد!

خیرسرمان دنبال اهداف عالیه بودیم!اما بریم سر اصل مطلب دیشب در سرزمین قدسیان مجاور بارگاه رضوی هلک هلک زمین متر میکردم تا به آلونکم برسم که چشمتون روز بد نبینه ۴ غول بیابانی از آخرین بازمانده های دایناسورها با قیافه هایی بسیار سمپاتیک ومهربان با موتور جلوی اینجانب رو گرفتن ودر کمال لطافت با قمه ای که زیر گلوم بودو چاقویی که پشتم رو غلغلک می داد سعی داشتن ستاره ها رو به من نشون بدن اخه با قمه سرم رو .. رو به اسمون نگه داشته بودن که یکی از اونها به من گفت ساعت چنده خواستم بگم: شستم رو بنده اما دیدم دروغی بس بزرگ است پس جواب دادم :ندارم!

البته من نمی دونم!گناه هم به گردن نمی گیرم ولی حس کردم دستان بیگانه در جیب مبارک ماست!در این حین جوان خوشگل ومامانی که(نسبت به برادر...نژاد البته)سعی داشت ستاره خاصی رو به من نشون بده به من ناسزا می گفت :خوب چیکار کنم من اختر شناسیم چندان قوی نبود به همین دلیل پیداش نمی کردم!ناگهان یکی از آنها موبایل موتورلا بنده را برداشت و پرید روی موتور و به دیگری عتاب کرد که......سوت...... بدو بریم! اما من از اول می دانستم این جوان طالب سواداموزیست و تا ان ستاره را به من نشان ندهد بی خیال نخواهد شد زین جهت او ماند اما چون من خنگ بازهم پیدا نکردم برای جریمه موبایل دیگرم را از جیبم بیرون کشید و چند جمله را هم گفت که برای مشق شب به عنوان جریمه بنویسم!که در همه جملات علاقه خود را به تمام خاندان بنده نشان داده  هیچ کس را بی نصیب نگذاشت و اوهم رفت! وقتی کمی دور شد دلم به او بسیار سوخت اخه موتورولام که قطی داشت و یک سیم کارت داشت ....که در همینجا از این برادران برای تقبل پرداخت ۲۰۰۰۰۰ تومن قبض اش کمال تشکر را دارم و ان هم با چه اصراری !هر کدام می خواستند موبایل را به زور از من گرفته هر چه سریعتر در این امر خیر پیش قدم شوند! گوشی نوکیام هم که به تازگی در فهرست اشیا تاریخی یونسکو ثبت شده بود دارای سیم کارت ایرانسلی بود که ۵۰ تومن شارژ داشت ! امیدوارم بتونن حد اقل ۲ تا تک رو باهاش بزنن اخر این جوانان غیور خواستند به من ستاره شناسی بیاموزند و من به انها مدیونم! حال این تقصیر فهم من بود که نشد! اما وقتی ۵۰ متر از من دور شدند ! یادشان افتاد که کمک هزینه پرداخت قبضم را نداده ام من هم مبلغ ۵۰۰۰۰ تومن پولی رو که در جیب داشتم در اورده و با علاعم اشاره دست یادشان اوردم که فراموشکردن اما یادم امد که پول کم دارم پس خیطی به طول ۱ متر به انها نشان داده به سمت خانه دویدم تا این جوانان طالب علم منتظر نمانند که در راه برادران ۱۱۰ را که مردم با انها تماس گرفته بودن دیده از انها خواستم در اسرع وقت پول را به این جویندگان علم بدهند و من بدا خودم با ایشان حساب خواهم کرد این بود وصف الحال ره پویان علم در سرزمین فرشتگان و قدسیان!   

واما عشق....

خواستم به دنبال بهانه ای بگردم تا باز سخن بگویم اما بهانه دیگر کافست پس با تمام وجود وبه تمام زبان هایی که می توانم میگویم تا شاید صدایم را بشنوی:

 دوستت دارم

 

ISH LIEBE DISH

AID AIMS'TE

SENI SEVIURUM

JE ADORE TOI

IO MILLO PIACHO TOI

I LOVE YOU

 

هدف....

من انسانم آمده ام تا

         نمی توانم هارا از ذهن ها خط بزنم

                              نمی شود هارا از باور ها بزدایم

من انسانم آمده ام تا 

             می توانم را در تمام ذهن ها حک کنم

                              می شود ها را بر باور ها جاری کنم

و چون هیچ حرفی را بی اثبات عیاری نیست !

           خواستم تا خود و زندگانی ام اثبات این مدعا باشد!

 so head to the glory!

گرایش شناسی مهندسی صنایع

گرایش شناسی مهندسی صنایع گرايش مهندسي صنايع ، گرايش برتر كارشناسي ارشد به شمار مي‌آيد كه به فارغ‌التحصيلان كارشناسي همين رشته اختصاص دارد؛

مهندسي صنايع در مقطع كارشناسي در چهار گرايش تقسيم‌بندي مي‌شود : توليد صنعتي برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها تكنولوژي صنعتي ايمني صنعتي دو گرايش توليد صنعتي و تحليل سيستمها در قياس با گرايشهاي ايمني صنعتي و تكنولوژي صنعتي ، به دليل حوزه مفاهيم پيچيده‌تر ، گسترده‌تر و كاربردي‌تر ، داراي برجستگي چشمگيري در سطح دانايي و توانايي مي‌باشند ، دانشجوياني با سطح علمي بالاتري را به خود مي‌پذيرند و به همين دليل گرايشهاي اصلي مهندسي صنايع به شمار مي‌آيند . از اين رو پيرامون اين دو گرايش در گامهاي آتي شرح كاملتري بيان خواهيم نمود . مهندسي صنايع در مقطع كارشناسي ارشد داراي چهار گرايش مي‌باشد : مهندسي صنايع مهندسي سيستمهاي اقتصادي - اجتماعي مديريت سيستم و بهره‌وري مديريت مهندسي گرايش مهندسي صنايع ، گرايش برتر كارشناسي ارشد به شمار مي‌آيد كه به فارغ‌التحصيلان كارشناسي همين رشته اختصاص دارد ؛ سطح رقابتي براي ورود به اين گرايش بسيار بالاست و با توجه به كميت پايين پذيرش‌شوندگان ، نخبگاني كه احاطه افزونتري به دروس آزمون ارشد داشته باشند قادر به ادامه تحصيل در اين گرايش مي‌باشند . گرايش سيستمهاي اقتصادي - اجتماعي ، به نوعي گرايش دوم مقطع كارشناسي ارشد در حساب مي‌آيد كه فارغ‌التحصيلان ساير رشته‌هاي فني - مهندسي نيز مجازند بخت خود را براي قبولي در اين رشته بيازمايند . مديريت سيستم و بهره‌وري را مي‌توان چكيده دوره كارشناسي مهندسي صنايع دانست كه به فارغ‌التحصيلان ساير رشته‌هاي فني و مهندسي كه حداقل سه سال سابقه مديريتي داشته باشند اختصاص يافته است . لازم به يادآوريست كه گرايش مديريت مهندسي ، به عنوان يكي ديگر از گرايشهاي كارشناسي ارشد مهندسي صنايع در حال گسترش بوده و هم‌اكنون در دانشگاههايي نظير دانشگاه صنعتي اميركبير ، در اين گرايش نيز پذيرش صورت مي‌گيرد . دوره دكتراي مهندسي صنايع مجموعه‌اي هماهنگ از فعاليتهاي پژوهشي و آموزشي است كه موجب احاطه و دستيابي دانشجو به آثار علمي در زمينه مهندسي صنايع و توانايي در تهيه متون تحقيقاتي ، نوآوري ، كمك به پيشرفت و گسترش مرزهاي دانش در اين رشته خواهد شد . دوره دكترا نيز شامل سه گرايش زير است : مهندسي صنايع سيستمهاي اقتصادي - اجتماعي مديريت سيستم و بهره‌وري در گام آتي به بررسي دو گرايش اصلي مقطع كارشناسي يعني توليد صنعتي و برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها خواهيم پرداخت ... گرايشهاي توليد صنعتي و برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها را بيشتر بشناسيم ! توليد صنعتي فن به‌كارگيري مهارتهاي تكنيكي - اقتصادي و استفاده موثر و نظام‌يافته از نيروي انساني سازمان ، ماشين‌آلات ، تجهيزات ، سرمايه ، ساختمان و مواد به منظور توليد كالا با كيفيت و كميت مطلوب مي‌باشد . برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها فن به‌كارگيري روشهاي علمي جهت حل مسائل تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي در واحدهاي صنعتي - خدماتي ، شامل جمع‌آوري اطلاعات ، تجزيه‌وتحليل داده‌ها ، مدل‌بندي و حل مساله مي‌باشد . با دقت و توجه موشكافانه در تعاريف فوق مي‌توان رسالت ،‌ اهداف و ويژگيهاي مهندسي صنايع را بيان نمود : نخستين نكته‌‌اي كه كه بايد بدان توجه كرد ، پويايي پنهانيست كه در ذات تعاريف فوق نهفته است ؛ اين جملات بيانگر حركتي مداوم و هميشگي هستند ، حركتي در جهت آنچه كه بهتر است يعني بهبود مستمر ، حركتي كه هيچگاه متوقف نمي‌شود . شما برنامه‌ريزي مي‌كنيد ، تصميم مي‌گيريد ، به اجرا درمي‌آوريد ، تجزيه‌وتحليل مي‌نماييد و آنگاه از نتايج حاصل جهت برنامه‌ريزيهاي آتي بهره مي‌بريد ؛‌ اين چرخه‌ايست كه هيچگاه از حركت باز نخواهد ايستاد و هماره رو به سوي بهبود دارد ، چرا كه ايستايي يعني مرگ و مجموعه‌هاي پويايي چون واحدهاي صنعتي - خدماتي هيچگاه به مرگ تمايل ندارند . نكته دوم آنكه هيچ‌يك از تعاريف فوق به‌تنهايي قادر به بيان آنچه مهندسي صنايع ادعا مي‌كند نيستند ، بلكه اين‌دو مكمل يكديگرند . گفته‌ايم كه ويژگي بارز مهندسي صنايع در تفكر بهبود مستمر وضعيت موجود بوده و هرگز از وضعيت موجود راضي نيست و تلاش مي‌نمايد تا به سوي وضعيتي مطلوبتر حركت نمايد . در وهله اول ، تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي لازم است كه حركتيست به سوي هدف ، اما در گام بعدي به‌كارگيري و اجراي برنامه يا تصميم و سپس تجزيه‌وتحليل نتايج ، تضمين‌كننده صحت آن مي‌باشند . گرايش توليد صنعتي به نگرش نظام‌مند ، منظم و علمي گرايش برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها نيازمند است و در نقطه مقابل ، برنامه‌ريزي و تحليل نيز به نگرش اجرايي ، كاربردي و تجربي توليد صنعتي نياز دارد . نكته سوم ، ديدگاه انجام‌دهي و هماهنگ‌سازي است ، چراكه مهندسي صنايع گاه بايد عوامل متضادي چون نيروي انساني ، ماشين‌آلات ، زمان ، تجهيزات ، سرمايه ، ساختمان و مواد را در قالب يك مجموعه صنعتي - خدماتي آنچنان هماهنگ سازد تا مطلوبيت لازم در كيفيت و كميت توليد را بدست آورد . اين مساله ، ويژگي ديگري را يادآور مي‌شود كه همانا تفكر كل‌گرا ، جامع و نظام‌مند مهندسي صنايع مي‌باشد . وي در هنگام برخورد با هر مجموعه ، پيش از آنكه به جزئيات بپردازد ، آنرا به ‌صورت كلي مشاهده مي‌نمايد و به تعبيري از بالا يا بيرون نگاه مي‌كند ؛ او اجازه نمي‌دهد تا يك بخش كوچك از آن مجموعه چنان مجذوبش نمايد كه از ساير قسمتها غافل گردد و ارتباط بخشهاي ديگر را با آن جزء نبيند . وي مي‌داند كه همكاري تمام آن مجموعه است كه كارايي كل را بدست مي‌دهد و انتظاري كه از مجموعه مي‌رود با هماهنگي تمام اجزا برآورده مي‌گردد . گفته شد كه مهندسي صنايع با مجموعه‌هاي پويايي چون واحدهاي صنعتي - خدماتي روبروست . هر مجموعه پويا داراي يك‌سري داشته‌ها يا ورودي‌ها ، يك‌سري ستاده‌ها يا خروجي‌ها و همچنين فراينديست كه اين داشته‌ها را به ستاده‌ها تبديل نمايد . ويژگي مهندسي صنايع ،‌ مشاهده هم‌زمان اين سه عامل است و اين مساله خود موجب درك ارتباط بين مجموعه‌ها و عوامل مختلف و اقدام در جهت هماهنگ‌سازي و انجام آنها مي‌شود . يك مهندس صنايع چنانچه بتواند ورودي‌ها و خروجي‌ها را اعم از فيزيكي و غيرفيزيكي در ذهن خود تصوير نمايد و همچنين پردازشها و فرايندهاي تبديل اين ورودي‌ها به خروجي‌ها را مرور كند ، آنگاه به يقين خواهد توانست سازمان را به‌ بهترين نحو اداره نمايد . نكته چهارم ، اصل بيشينه‌سازي كلي است كه به‌طور ذاتي در اين تعاريف به چشم مي‌خورد ؛ اگر شما يك مجموعه را بصورت جامع و نظام‌مند مشاهده كرديد ،‌ درست نيست كه تنها سعي نماييد يك جزء آن را در مطلوب‌ترين وضعيت و سطح ممكن نگه داريد و از ساير اجزا غافل بمانيد ؛ مهندسي صنايع مي‌گويد كل اين مجموعه ، يعني تمامي اجزاي آن در ارتباط با هم و به صورت هماهنگ بايد در يك سطح مطلوب قرار گيرند تا مطلوبيت كل مجموعه در بالاترين سطح قرار گيرد . نكته پنجم واژه موثر در تعريف ذكر شده ، است ؛ اصولا در مهندسي صنايع مفهوم بهره‌وري كاربرد فراواني دارد ؛ بهره‌وري خود انواع مختلف دارد و عموما به صورت نسبت خروجي‌ها (ستاده‌ها) به ورودي‌ها (داده‌ها) تعريف مي‌گردد . دو ركن اساسي در افزايش بهره‌وري هر مجموعه ، كارايي و اثربخشي مي‌باشند . كارايي نشان‌دهنده ميزان كل فعاليت مي‌باشد حال با هر مقصودي كه مي‌خواهد انجام شده باشد ، اما اثربخشي مبين آن قسمت از فعاليت است كه در راستاي رسيدن به هدف مجموعه انجام شده است ؛ به‌كارگيري واژه موثر نيز به همين معنا مي‌باشد . نكته ششم آن است مهندسي صنايع از روشهاي علمي جهت انجام كارهايش استفاده مي‌نمايد . روشهاي علمي روشهايي هستند كه كه در موارد متعدد از بوته آزمايش و تجربه گذشته‌اند و به بيان بهتر استاندارد گرديده‌اند و اين دل‌مشغولي مهندسي صنايع است كه سعي مي‌كند در هر چرخه برنامه‌ريزي ، اجرا و تجزيه‌وتحليل ، روشهاي مستند و استانداردي را در امور مختلف طراحي كند ، آنها را از حالت تجربه‌نشده خارج نمايد و وارد ذات فرايند داخلي آن مجموعه نمايد . دانش مهندسي صنايع سعي مي‌نمايد براي تمامي شرايط ، روشهاي علمي خاصي را طراحي كند تا در موارد مشخص ، اين روشها را به عنوان ابزاري در اختيار مدير قرار دهد . مطالب گفته شده ، به طور عمده ، مفاهيم زيربنايي و فلسفي مهندسي صنايع را تشكيل مي‌دهند به طوريكه مهندسي صنايع بايستي همواره تلاش نمايد ديدگاه‌ها و برداشتهاي جديد و تازه‌اي از اين مفاهيم كشف و تجربه نمايد . مفاهيمي چون تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي ، مهارتهاي تكنيكي - اقتصادي ، موثر و نظام‌مند ، نيروي انساني ، زمان ،‌ ماشين‌آلات ، تجهيزات و سرمايه ، هزينه ، توليد ، كيفيت و كميت و ارتباط اين مفاهيم از دغدغه‌هاي اصلي مهندسي صنايع است . نكات فوق از آن جهت بيان شده است تا تاكيد گردد هيچ‌يك از گرايشهاي برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها و توليد صنعتي به تنهايي تمام مهندسي صنايع نيستند و تنها با حضور در كنار يكديگر مي‌توان انتظار داشت مهندسي صنايع به اهداف خود نائل گردد . در بيان دروس اساسي اين دو گرايش بايد گفت كه وجه اشتراك فراواني در اين ميان به چشم مي‌خورد ، دروسي نظير : كنترل پروژه ، كنترل كيفيت ، طرح‌ريزي واحدهاي صنعتي ، كنترل توليد و موجوديهاي يك ،‌ اصول مديريت و تئوري سازمان ، ارزيابي كاروزمان ، تحقيق در عمليات (2 & 1) ، اقتصاد مهندسي ، آمار مهندسي ، نقشه‌كشي صنعتي (2 & 1) . در كنار اين ، آن دسته از دروسي كه براي يكي از دو گرايش اجباري مي‌باشند را دانشجويان گرايش ديگر مي‌توانند به صورت اختياري اخذ نمايند و بدين ترتيب سطح اشراف خود را بر حوزه‌هاي كاري مهندسي صنايع هرچه بيشتر افزايش بخشند . دروس اجباري پراهميت گرايش توليد صنعتي كه براي گرايش برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها اختياري به شمار مي‌آيد عبارتند از : برنامه‌ريزي توليد ، مهندسي فاكتورهاي انساني ، طراحي ايجاد صنايع ، برنامه‌ريزي نگهداري و تعميرات ، برنامه‌ريزي و كنترل توليد و موجوديهاي دو . دروس اجباري پراهميت گرايش برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها كه براي گرايش توليد صنعتي اختياري به شمار مي‌‌آيد عبارتند از : تحليل سيستمها ، شبيه‌سازي ، طراحي سيستمهاي اطلاعاتي ، برنامه‌ريزي حمل‌ونقل . در گام آتي تكنولوژي صنعتي و ايمني صنعتي را بيشتر خواهيم شناخت ... گرايشهاي ايمني صنعتي و تكنولوژي صنعتي داراي چه قابليتهايي مي‌باشند ؟ در گام پيشين ، دو گرايش اصلي مهندسي صنايع را شناختيم ؛ اينك به سراغ دو گرايش ديگر مي‌رويم كه اگرچه در جايگاه توجه پايينتري در قياس با توليد صنعتي و برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها قرار دارند اما خود از جمله رشته‌هاي كاربردي صنعت و خدمات به‌شمار مي‌آيند و چه‌بسا كاركردهايي داشته باشند كه ساير رشته‌هاي فني و مهندسي از آنها بي‌بهره‌ا‌ند . با تكنولوژي صنعتي آغاز مي‌كنيم : در تعريف تكنولوژي صنعتي مي‌توان گفت : فن به‌كارگيري مهارتهاي اجرايي و ذكاوتهاي فني در جهت طراحي تجهيزات و تسهيلات مورد استفاده در بخش توليد و خدمات و تعيين تدابير لازم براي ساخت‌وساز‌ آنان مي‌باشد . (بهينه‌سازي در ساخت‌وساز) تكنولوژي صنعتي گرايشيست با بينشي‌ فني‌تر از دو گرايش توليد صنعتي و برنامه‌ريزي و تحليل سيستمها كه مشابه كارشناسي ساخت و توليد در مهندسي مكانيك بوده اما مجهز به توانايي بهينه‌سازي ، آگاه به مسائل بهينه‌سازي ساخت و ساز فرآورده‌هاي صنعتي و نيز نگهداشت و راه‌اندازي فني واحد‌هاي اجرايي مي‌باشد . داراي توانايي انتقال و مديريت تكنولوژيست و نيز حفظ و حراست از آن كه به مدد امكانات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري در جهت حفظ و نگهداري نظام فني و اجرايي گام بر مي‌دارد ؛ با مديريت تكنولوژيهاي در دسترس يا مواردي كه در قالب انتقال تكنولوژي دادوستد مي‌شوند ، در جهت افزودن كميت و كيفيت فرآورده‌ها و نيز بهره‌برداري اثربخش از امكانات در دسترس ، اقدامات موثري انجام مي‌دهد . با استفاده از تجهيزات كامپيوتري و مدارهاي منطقي قادر است طيف وسيعي از خواسته‌‌هاي اجرايي بشر را كه به دليل محدوديت‌هاي انساني به سهولت قابل تحقق نمي‌باشند ، عينيت ‌بخشد . مباحث اجرايي و مهارتي ساخت و توليد فرآورده‌هاي صنعتي ، طراحي قالب ، قيدوبست‌هاي صنعتي ، عمليات حرارتي و مباحث انتقال تكنولوژي را مي‌توان در زمره ديگر زمينه‌هاي تخصصي اين گرايش ذكر نمود . كارشناس تكنولوژي صنعتي از مرحله طراحي يك ايده و نمونه‌سازي آن گرفته تا مرحله ساخت و تدارك امكانات توليد ، همين‌طور مديريت مراحل اجرايي ، توان خدمت‌رساني دارد ؛ علاوه بر آن ، ضايعات و عوامل بروز آنها را شناسايي كرده و تاثيرات گوناگوني كه برجاي مي‌گذارند را ، مورد سنجش و ارزيابي قرار مي‌دهد . حال به سراغ ايمني صنعتي مي‌رويم : در تعريف ايمني صنعتي مي‌توان گفت : فن به‌كارگيري تدابير ويژه مهندسي در جهت ايمن‌سازي نظامهاي گوناگون كاري در مواجهه با گونه‌هاي مختلف ريسك رودرروي آنان مي‌باشد . (بهينه‌سازي در ايمن‌سازي) گرايش ايمني صنعتي تلفيقي از سه رشته بهداشت حرفه‌اي ،‌ مديريت صنعتي و مهندسي صنايع ( جهت‌گيري عمده به سوي مهندسي صنايع است ) با رويكرد بهساز و پيشگيرانه و در عين حال مهندسي ، در جوار متخصصين بهداشت حرفه‌اي كه با ديد پزشكي بيشتري به دنياي كار مي‌نگرند ، تلاش در ايجاد نظام‌هاي شناخت خطرات و محدود‌سازي عملكرد‌هاي غيرايمن در محيطهاي كاري داشته ، روش‌ها ، برنامه‌ها و فرآيندهايي براي كنترل و ارزيابي خطرات پي گرفته و تلاش در ايجاد فضايي سالم براي نجات حركت‌هاي بهره‌ور دارد . اين گرايش مهندسي صنايع ضمن تسلط بر آگاهيهاي عمومي مهندسي صنايع به ويژه در راستاي تطبيق دادن كار با توانايي‌هاي انساني در زمينه‌هايي همچون مهندسي فاكتورهاي انساني ، عوامل فيزيكي و شيميايي زيان‌آور محيط كار ، حفاظت صنعتي و اصول مديريت ايمني ، داراي تبحر و تخصص است . طراحي نظام‌هايي كه بتوانند از آسيب رساندن به انسانها ، امكانات و تجهيزات پيشگيري كرده ، حركت ملايم و روان اجرا را تضمين نمايد ، بخشي از توانايي‌هاي اجرايي اين متخصصين به شمار مي‌رود . مکانيک سيالات ، جمع‌آوري و دفع فاضلابهاي صنعتي ، مهندسي احتراق ، گازرساني ، اعلام و اطفا حريق ، ايمني در برق ، سم‌شناسي صنعتي ، ايمني ساختمان و معدن ، ارگونومي ، تهويه صنعتي ، ديگها و ظروف تحت‌فشار ، روشهاي توليد (2 & 1) ، ايمني در کشاورزي ، روانشناسي صنعتي ، عوامل شيميايي محيط کار ، اصول بهداشت محيط ، بيماريهاي شغلي ، حفاظت صنعتي ، ايمني بالابرها ، تحقيق در عمليات ، ترموديناميک و انتقال حرارت ، عوامل فيزيکي محيط کار ، اصول مديريت ايمني ، ارزيابي کار و زمان و طرح ريزي واحد هاي صنعتي از جمله دروس اصلي و تخصصي پراهميت اين گرايش به شمار مي‌آيند .

نوروز!

عید نوروز چگونه شکل گرفت؟  انسان‏، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تكرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تكرار فصول شد. نیاز به محاسبه در دوران كشاورزی ، یعنی نیاز به دانستن زمان كاشت و برداشت، فصل بندی ها و تقویم دهقانی و زراعی را به وجود آورد.

انسان‏، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تكرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تكرار فصول شد. نیاز به محاسبه در دوران كشاورزی ، یعنی نیاز به دانستن زمان كاشت و برداشت، فصل بندی ها و تقویم دهقانی و زراعی را به وجود آورد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همه جوامع با گردش ماه كه تغییر آن آسانتر دیده می شد صورت گرفت. و بالاخره در نتیجه نارسایی ها و ناهماهنگی هایی كه تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید صورت پذیرفت. سال در نزد ایرانیان از زمانی نسبتا كهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شده و همان طور كه ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه آورده است آغاز سال ایرانی از زمان خلقت انسان ( یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم) روز هرمز از ماه فروردین بود، وقتی كه آفتاب در نصف النهار ، در نقطه اعتدال ربیعی ، و طالع سرطان بود. پیدایش جشن نوروز جشن نوروز را به نخستین پادشاهان نسبت می دهند. شاعران و نویسندگان قرن چهارم و پنجم هجری چون فردوسی، عنصری، بیرونی، طبری و بسیاری دیگر كه منبع تاریخی و اسطوره ای آنان بی گمان ادبیات پیش از اسلام بوده ، نوروز را از زمان پادشاهی جمشید می دانند. در خور یادآوری است كه جشن نوروز پیش از جمشید نیز برگزار می شده و ابوریحان نیز با آن كه جشن را به جمشید منسوب می كند یادآور می شود كه : «آن روز كه روز تازه ای بود جمشید عید گرفت؛ اگر چه پیش از آن هم نوروز بزرگ و معظم بود». جشن نوروز جشن نوروز دست كم یك یا دو هفته ادامه دارد. ابوریحان بیرونی مدت برگزاری جشن نوروز را پس از جمشید یك ماه می نویسد: « چون جم درگذشت پادشاهان همه روزهای این ماه را عید گرفتند. عیدها را شش بخش نمودند: 5 روز نخست را به پادشاهان اختصاص دادند، 5 روز دوم را به اشراف، 5 روز سوم را به خادمان و كاركنان پادشاهی، 5 روز چهارم را به ندیمان و درباریان ، 5 روز پنجم را به توده مردم و پنجه ششم را به برزگران. ولی برگزاری مراسم نوروزی امروز، دست كم از پنجه و «چهارشنبه آخر سال» آغاز می شود و در «سیزده بدر» پایان می پذیرد. ازآداب و رسوم كهن پیش از نوروز باید از پنجه، چهارشنبه سوری و خانه تكانی یاد كرد. پنجه (خمسه مسترقه) بنابر سالنمای كهن ایران هر یك از 12 ماه سال 30 روز است و پنج روز باقیمانده سال را پنجه، پنجك، یا خمسه مسترقه، گویند. این پنج روز را خمسه مسترقه نامند از آن جهت كه در هیچ یك از ماه ها حساب نمی شود. مراسم پنجه تا سال 1304 ، كه تقویم رسمی شش ماه اول سال را سی و یك روز قرارداد، برگزار می شد. میر نوروزی از جمله آیین های این جشن 5 روزه، كه در شمار روزهای سال و ماه و كار نبود، برای شوخی و سرگرمی حاكم و امیری انتخاب می كردند كه رفتار و دستورهایش خنده آور بود و در پایان جشن از ترس آزار مردمان فرار می كرد. ابوریحان از مردی بی ریش یاد می كند كه با جامه و آرایشی شگفت انگیز و خنده آور در نخستین روز بهار مردم را سرگرم می كرد و چیزی می گرفت. و هم اوست كه حافظ به عنوان « میرنوروزی» دوران حكومتش را « بیش از 5 روز» نمی داند. از برگزاری رسم میر نوروزی، تا لااقل 70 سال پیش آگاهی داریم. بی گمان كسانی را كه در روزهای نخست فروردین، با لباس های قرمز رنگ و صورت سیاه شده در كوچه و گذر وخیابان می بینیم كه با دایره زدن و خواندن و رقصیدن مردم را سرگرم می كنند و پولی می گیرند بازمانده شوخی ها و سرگرمی های انتخاب «میر نوروزی» و «حاكم پنج روزه » است كه تنها در روزهای جشن نوروزی دیده می شوند و آنان در شعرهای خود می گویند: «حاجی فیروزه، عید نوروزه، سالی چند روزه».